9/9/2007
Neandertal
Geçenlerde Neandertaller Üzerine Çarpıtmalar adlı bir yazı gördüm. Söz konusu yazıda, neandertal insanın insan olmadığı, farklı bir tür olduğu iddia ediliyordu.Bakalım ne demiş:
"Neandertaller bir ırk değil, ayrı bir tür ve alt-türdür, insan ırkı değil."
Peki bunu neye dayanarak söylüyor? Bir kaç anotomik farka, "şurasının şu çıkıntısı biraz uzun, şu kemiğinin şurası biraz kavisli" vs vs... Birkaç anotomik farka bakarak Neandertalle, günümüzdeki insanının farklı tür olduğunu söyleyemeyiz. Günümüzde biyolojik tür, birbiriyle çiftleşip sağlıklı(ve üreyebilen) yavrular elde edebildikleri için aynı kategoriye dahil edilen canlılar için kullanılır. İki canlının birbirinden farklı tür olduğu, böyle şu kemiğin şurası kısadır vb. ırksal özelliklere bakılarak anlaşılamaz. Bu canlıların birbiriyle çiftlişebilip çiftleşememesidir. Bu da kemiklerdeki farklılıklara bakarak anlaşılamaz. Aynı türün içine dahil edilen canlılar arasında da çok büyük farklar görülebilmektedir(köpekler, atlar vs).Bu farklara kemiklerin uzunlukları, çıkıntılar hatta cücut boyutu da dahildir.
Neandertalle gnümüzdeki bir ırk arasındaki birkaç anotomik fark, onları ayrı tür yapmaya yetmez.Çünkü bu tür farklar günümüzde de görülebilmektedir.Evrimcilerin, sınıflandırmasına göre, neandertal insanı "Homo Sapiens" grubuna girer. Homo, zaten latince insan anlamına gelir. Neandertallere geçmeden önce evrimcilere göre Homo sapiensten bir önceki sınıf olan homo erectuslardan bahsetmek gerekir. Homo erectus insanları evrimcilere göre günümüz insanlarından ayrı bir türdür(ve sözde neandertalden daha az insandırlar) .Buna dayanakları ise bazı anotomik farklılıklardır.Ama günümüzde birçok bilim adamı, Homo Erectus ile günümüz insanları arasındaki farklılıkların ırksal farklılıklardan ötede olmadıklarını kabul eder.Mesela Prof. William Laughlin, Eskimolar ve Aleut Adaları insanları üzerinde uzun yıllar anatomik incelemeler yapmıştır ve bu insanlar ile Homo erectus'un şaşırtıcı derecede birbirlerine benzediklerini görmüştür. Vardığı sonucu şöyle belirtmiştir:
"Hepsi Homo sapiens türüne ait olan Eskimolar ve Avustralya yerlileri gibi uzak gruplar arasındaki büyük farklılıkları dikkate aldığımızda, Homo erectus'un da kendi içinde farklılıklar taşıyan bu türe (Homo sapiens'e) ait olduğu sonucuna varmak çok mantıklı gözükmektedir."(¹)
Görüldüğü gibi Homo erectusların farklılıkları, ırksal farklılıklardır. Yani o farklar homo erectus ırklarını "ayrı tür" yapmaz. Ünlü evrimci paleoantropolog Richard Leakey bile Homo erectus'un günümüz insanı ile olan farklılığının ırksal farklılıktan öte bir anlam taşımadığını söyler:
"Herhangi bir kişi farklılıkları fark edebilir: Kafatasının biçimi, yüzün açısı, kaş çıkıntısının kabalığı vs. Ancak bu farklılıklar bugün değişik coğrafyalarda yaşamakta olan insan ırklarının birbirleri arasındaki farklılıklardan daha fazla değildir. Böyle bir varyasyon, topluluklar birbirlerinden uzun zaman aralıklarında ayrı tutuldukları zaman ortaya çıkar."(²)
Homo erectuslar evrimci sınıflandırmasına göre şimdiki insana neandertalden daha uzaktır. Ama homo erectusların şmdiki ırklardan farklılığı da günümüz ırklarında olabilen, insan türünün varyasyon potansiyelinin izin verdiği kadardır. Neandertaller ise buna göre tabi ki insandır. Uzun yıllar Neandertal anatomisini inceleyen Erik Trinkhaus adlı uzman, Neandertaller hakkında vardığı sonuçları şöyle açıklamaktadır:
"Neandertal kalıntıları ve modern insan kemikleri arasında yapılan ayrıntılı karşılaştırmalar göstermektedir ki, Neandertallerin anatomisinde ya da hareket, alet kullanımı, zeka seviyesi veya konuşma kabiliyeti gibi özelliklerinde modern insanlardan aşağı sayılabilecek hiçbir şey yoktur."(3)
Neandertal ve Günümüz İnsanı Neden Aynı Türdür?
Önce türün tanımına bakalım: ''Tür, ortak özellikler taşıyan ve kendi aralarında döllenerek üreyebilen akraba canlıları içeren biyolojik grup.''
Neandrtalle şimdiki yaşayan insan ırkları, birlikte bir kültür paylaştıkları, bir arada yaşadıkları bilinmektedir. Neandertal'in müzik ve giyim kültürüne ait bulgular vardır. Ayrıca başka bulgular, neandetallerin şimdiki insan ırkıyla çiftleştiğini göstermektedir. Örneğin şimdiki insan ırkları ile neandertal arasındaki karşılaştırmalarda, insan kemiklerinde sadece neandertalden kaynaklanan özellikler olduğu tespit edilmiştir.(4) Zaten neandertal'in soyunun tükenmesindeki bir görüş, diğer ırklarla karışarak zamanla asimile olduğudur.Bazı bulgular, Neandertal ırkıyla Cro Magnon ırkının birbirine karışarak günümüz ırklarını ouştularını göstermektedir.Mesela ''Discover'' dergisinin Eylül 2005 sayısında Cro Magnon kemiklerinde Neandertal'e benzer özellikler gözlendiğini, bunun da iki insan ırkının birbiriyle cinsel ilişki yoluyla karışmış olabileceğini gösterdiği yazıyordu.(5)
Elimizdekilere bakarsak;
- Neandertaller insanlarla birlikte gelişmiş bir kültür paylaşıyorlardı.
- Neandetalle diğer insan ırkları(günümüzdeki ve geçmişteki) çifteleşmiş olabilir.Zaten pek çok bulgu bunu gösteriyor
- Neandetalle günümüz ırkları arasındaki farklar sadece ırsal farklılıklardır.
- Neandertal DNA'sı günümüz insan ırkıyla son derece(%99.9) benzerdir.
Bu verilere ve tür tanımına bakarak, neandertal'in bir insan ırkı olduğunu söylemek mümkün.
Referanslar:
(1)Marvin Lubenow, Bones of Contention, Grand Rapids, Baker, 1992
(2)Richard Leakey, The Making of Mankind, London: Sphere Books
(3)Erik Trinkaus, "Hard Times Among the Neanderthals", Natural History, cilt 87
(4)http://www.ntvmsnbc.com/news/389499.asp
(5)http://www.biltek.tubitak.gov.tr/haberler/antropoloji/S-455-5.pdf (Haberin Bilim Teknik'deki Türkçesi)